چگونه وسواس به نجس و پاکی را درمان کنم؟

وسواس، یکی از عوامل اختلافات خانوادگی

یکی از چیزهایی که بذر اختلاف و تنش را بین زن و شوهر می‌کارد و رشد می‌دهد، وسواس‌داشتن خانم، و گاهی آقا است!

وسواس یک بیماری روانی است و اگر درمان نشود تا مرحله جنون و دیوانگی انسان را می‌برد و لذت زندگی را از شخص وسواسی و اطرافیانِ او برطرف می‌کند و طبیعی است که هیچ مرد یا زنی حاضر نیست در زیر یک سقف با یک شخص بیمارِ این‌چنینی شب و روزش را طی کند.

اگر مبتلا به وسواس هستید، همین الآن این نوشتار را بخوانید و روی آن فکر کنید و تمام سعی خود را برای ازبین‌بردن وسواس به‌کار بگیرید. اگر سؤالی داشتید در قسمت دیدگاه‌ها مطرح کنید.

اعلام جنگ شیطان برای گمراهی بشر

قالَ فَبِما أَغْوَیتَنی‏ لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَکَ الْمُسْتَقیمَ (۱۶) ثُمَّ لَآتِینَّهُمْ مِنْ بَینِ أَیدیهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَیمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرینَ. اعراف ۷ (۱۷)

اگه نکته‌ای تو ذهنتون هست که توی این پست نیست، می‌تونین به‌نام خودتون در تکمیل این نوشته به اتاق‌خواب کمک کنین.

امام باقر علیه‌السلام در ذیل آیه:
أَمَّا بَینَ أَیدِیهِمْ فَهُوَ مِنْ قِبَلِ الْآخِرَهِ لَأُخْبِرَنَّهُمْ أَنَّهُ لَا جَنَّهَ وَ لَا نَارَ وَ لَا نُشُورَ،
وَ أَمَّا خَلْفَهُمْ یقُولُ مِنْ قِبَلِ دُنْیاهُمْ- آمُرُهُمْ بِجَمْعِ الْأَمْوَالِ- وَ آمُرُهُمْ أَنْ لَا یصِلُوا فِی أَمْوَالِهِمْ رَحِماً- وَ لَا یعْطُوا مِنْهُ حَقّاً- وَ آمُرُهُمْ أَنْ یقَلِّلُوا عَلَی ذُرِّیاتِهِمْ- وَ أُخَوِّفُهُمْ عَلَیهِمُ الضَّیعَهَ،
وَ أَمَّا عَنْ أَیمَانِهِمْ یقُولُ مِنْ قِبَلِ دِینِهِمْ- فَإِنْ کَانُوا عَلَی ضَلَالَهٍ زَینْتُهَا لَهُمْ- وَ إِنْ کَانُوا عَلَی هُدًی جَهَدْتُ عَلَیهِمْ- حَتَّی أُخْرِجَهُمْ مِنْهُ،
وَ أَمَّا عَنْ شَمَائِلِهِمْ یقُولُ منِ قِبَلِ اللَّذَّاتِ وَ الشَّهَوَاتِ … تفسیر قمی

شیطان برای هر شخصی از راهی وارد می‌شود و یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای افراد متدین، مبتلا ساختن به وسواس است. وسواس بلایی است که غالبا انسان با وجودش بهشتی نمی‌شود، مثل سرطان است، سرطان جسم را از بین می‌برد، وسواس روح را نابود می‌سازد.

تعریف وسوسه و وسواسی

وسوسه در لغت: همهمه. در اصطلاح: خطوراتی که به وسیله نفس و شیاطین، به قلب انسان وارد می‌شود. وسواس در واقع همان کثیر الشکّ و شکّاک است.

اقسام وسواس

وسوسه انواعی دارد:

وسوسه فکری و عملی که البته این دو ملازمند
وسوسه فکری: خطورات، پندارها و خیالات واهی و بی‌اساس مثل بدبینی مرد به زن و زن به شوهر و مثل انسان ترسویی که به قبرستان برود، تخیلاتش بر روی چشم و گوششش اثر می‌گذارد و می‌بیند مرده‌ای از قبر بیرون آمده و…
وسوسه عملی: مثل وسواس در مسأله طهارت و نجاست که شخص، زودباور است و زود یقین به نجاست پیدا می‌کند اما پاکی را دیر باور می‌کند. و مثل وسواس در نماز که شخص مثلا نه قرائت خودش و نه امام جماعت و نه… را قبول ندارد. و مثل وسواس در میکروب که شخص نان نمی‌خورد چون چند دست (شاید کثیف) در پخت آن دخیل بوده است!
وسواس در بین همه اقشار وجود دارد؛ ولی عجیب است که کسی نسبت به حق الله و حق الناس وسواس ندارد! وسوسه، جهل مرکب است؛ یعنی یقین بر مطلبی غیر واقعی. وسواسی‌ها حرف هیچکس را قبول ندارند ولی حرف همدیگر را قبول دارند.
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْأَخْسَرینَ أَعْمالاً (۱۰۳) الَّذینَ ضَلَّ سَعْیهُمْ فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا وَ هُمْ یحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یحْسِنُونَ صُنْعاً (۱۰۴) أُولئِکَ الَّذینَ کَفَرُوا بِآیاتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقیمُ لَهُمْ یوْمَ الْقِیامَهِ وَزْناً. کهف۱۸ (۱۰۵)
انسان باید با بی‌اعتنایی از این شیوه دست بردارد و الا شیطان دست از سرش بر نمی‌دارد.

تبعات منفی وسواس

وسواسی، خناس خودش می‌باشد

در بین شیاطین، شیطانی وجود دارد به‌نام خناس که به طور غیرمستقیم، انسان را فریب می‌دهد، مثلا به خانمی القا می‌کند که بی‌حجابی نوعی تمدن است و حجاب، ارتجاع و تحجّر است.
عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلَّا وَ لِقَلْبِهِ أُذُنَانِ فِی جَوْفِهِ؛ أُذُنٌ ینْفُثُ فِیهَا الْوَسْوَاسُ الْخَنَّاسُ وَ أُذُنٌ ینْفُثُ فِیهَا الْمَلَکُ؛ فَیؤَیدُ اللَّهُ الْمُؤْمِنَ بِالْمَلَکِ فَذَلِکَ قَوْلُهُ‏ وَ أَیدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ‏. کافی، ج۲، ص۲۶۷
بدتر از خناس‌های انسی و جنی، اینست که خود انسان خناس شود و به‌عبارتی: شیطان توی پوست انسان برود.

در سورۀ فلق، یک مرتبه به خدا پناه می‌بریم از چهار چیز مهم: شرّ مخلوقات؛ شرّ هر شروری هنگامی که شبانه می‌رود؛ آنانکه با افسون در گره‌ها می‌دمند؛ شرّ حسود زمانی که حسادت می‌ورزد.
ولی در سورۀ ناس، سه مرتبه به خدا پناه می‌بریم از یک چیز و آن‌هم، وسواس خناس.

وسواسی مطرود همه

وسواس در زندگی زناشوییخدا و پیامبر و ائمه ع از وسواسی بیزارند و مردم و خانواده‌اش متنفر و حتی خودش از خودش منزجر.
در مذمت وسواسی همین بس: «إِنَّهُ لا یحِبُ‏ الْمُسْرِفین» انعام۶، ۱۴۱ و اعراف۷، ۳۱
وسواسی، بالاتر از اسراف، تبذیر هم می‌کند، یعنی نعمت‌ها را بیش از اندازه مصرف نمی‌کند؛ بلکه به هدر می‌دهد.
وَ أَنَّ الْمُسْرِفینَ‏ هُمْ أَصْحابُ النَّارِ. غافر۴۰ (۴۳)
إِنَّ الْمُبَذِّرینَ‏ کانُوا إِخْوانَ الشَّیاطینِ وَ کانَ الشَّیطانُ لِرَبِّهِ کَفُوراً. اسراء۱۷ (۲۷)

اتلاف عمر و ظلم به نفس

رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله: لَا تَزُولُ‏ قَدَمَا عَبْدٍ یوْمَ الْقِیامَهِ حَتَّی یسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ عُمُرِهِ فِیمَا أَفْنَاهُ وَ شَبَابِهِ فِیمَا أَبْلَاه وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَینَ کَسَبَهُ وَ فِیمَا أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَیتِ.

وسواسی، قاتل خود و دیگران

کسی که مبتلا به وسواس می‌شود، دیگر طعم زندگی را نمی‌چشد، مرگ تدریجی پیدا می‌کند. لذت‌های دنیا را از خود و دیگران سلب می‌کند. آلت دست شیطان می‌شود و شیطان از راه عبادت، انسان را به کجاها که نمی‌کشاند.

وسواسی، نوعی سفاهت

عبدالله بن سنان: از حضرت صادق علیه‌السلام دربارۀ مردی سؤال پرسیدم که در وضو و نمازش مبتلا به وسواس بود (رَجُلًا مُبْتَلًی بِالْوُضُوءِ وَ الصَّلَاهِ) و این نکته را هم عرض کردم که آن شخص، دیوانه نیست بلکه مردی است عاقل! حضرت فرمود: وَ أَی عَقْلٍ لَهُ وَ هُوَ یطِیعُ‏ الشَّیطَانَ؟ فَقُلْتُ لَهُ: وَ کَیفَ یطِیعُ الشَّیطَانَ؟! حضرت: از او بپرس که این وسوسه از کجا برایش ایجاد می‌شود، خواهد گفت که کار شیطان است. کافی، ج۱، ص۱۲

وسواسی نباید کاسه داغ‌تر از آش شود! باید تسلیم محض بود

یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَینَ یدَی اللهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللهَ سَمیعٌ عَلیمٌ. حجرات۴۹، ۱

حضرت صادق علیه‌السلام به عبدالله بن سنان فرمودند: به‌زودی شبهه‌ای به شما می‌رسد که نشانۀ آشکار و امام هدایت ندارید؛ و کسی از آن شبهه نجات پیدا نمی‌کند مگر کسی که دعای غریق را بخواند؛ عرض کرد: دعای غریق چگونه است؟ فرمود: یا اللهُ یا رَحْمَانُ یا رَحِیمُ یا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ [وَ الْأبْصَارِ] ثَبِّتْ‏ قَلْبِی‏ عَلَی‏ دِینِکَ

وسواسی تلخی دنیا و آخرت را به دنبال دارد

وسواسی معمولا افسرده و کسل است و به فرمودۀ امام صادق علیه‌السلام: إِیاکَ وَ الْکَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا یمْنَعَانِکَ‏ مِنْ‏ حَظِّکَ مِنَ الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ. کافی، ج۵، ص۸۵

خانمی می‌گفت: گاهی در خانه نشسته‌ایم و غذا می‌خوریم، ناگهان شوهرم فریاد می‌کشد! می‌گویم: چه شده؟ چه خبر است؟ می‌گوید: این مرد که در کوچه سرفه کرد، رفیق تو بوده است؟!

خانمی که لیسانس دارد و معلم قرآن بوده است، اکنون نماز نمی‌خواند، به این جهت که می‌گوید: من نجس‌ام و با نجاست نمی‌توان نماز خواند. همین خانم وقت غذاخوردن باید غذا را آب بکشد و بعد بخورد و این نوعی جنون است.
مصداق گفتۀ امیرالمؤمنین: اتَّخَذُوا الشَّیطَانَ‏ لِأَمْرِهِمْ مِلَاکاً وَ اتَّخَذَهُمْ لَهُ أَشْرَاکاً… نهج البلاغه، خطبه۷

درمان وسواس

با یک برنامۀ چند ماهه، بهبودی و سلامتی وسواس تضمینی است. شرط اساسی: حرف‌شنوی و تبعیت.
یکی از دردهای این بیماری این است که شخص وسواسی، لجوج و یک‌دنده می‌شود؛ پس اولا: باید بداند که بیمار است؛ و ثانیا: به دستورات علاجی، عمل نماید.

  • دعا و توسل به چهارده معصوم
    حضرت صادق علیه‌السلام: لَا یتَمَکَّنُ الشَّیطَانُ بِالْوَسْوَسَهِ مِنَ الْعَبْدِ إِلَّا وَ قَدْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِ اللهِ تَعَالَی وَ اسْتَهَانَ بِأَمْرِهِ وَ سَکَنَ إِلَی نَهْیهِ وَ نَسِی اطِّلَاعَهُ عَلَی سِرِّهِ؛ فَالْوَسْوَسَهُ، مَا تَکُونُ مِنْ خَارِجِ الْقَلْبِ بِإِشَارَهِ مَعْرِفَهِ الْعَقْلِ وَ مُجَاوَرَهِ الطَّبْعِ وَ أَمَّا إِذَا تَمَکَّنَ فِی الْقَلْبِ فَذَلِکَ غَی وَ ضَلَالَهٌ وَ کُفْرٌ وَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ دَعَا عِبَادَهُ بِلُطْفِ دَعْوَتِهِ وَ عَرَّفَهُمْ عَدَاوَهَ إِبْلِیسَ فَقَالَ تَعَالَی‏ إِنَّ الشَّیطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا. مصباح الشریعه، ص۷۹
    شیطان در راه وسوسه‌کردن برقرار و پابرجا نمی‌شود مگر آنکه انسان از ذکر پروردگار اعراض کرده و فرمان‌ها و دستورهای الهی را خوار شمرده و بر نواهی او تکیه زده و از علم و آگاهی و احاطه خداوند متعال غفلت بورزد؛ و وسوسه در زمینه معرفت عقل و تمایل به عالم طبیعت از خارج قلب، وارد قلب می‌شود، و چون جنبه طبیعت و شهوات مادی بر جنبه عقل غالب شده و توجه و معرفت عقل رخت بربست، وسوسه چنان محکم و برقرار می‌گردد که به مرحله کفر و ضلالت منتهی می‌شود…

دعا منهای توسل، به جایی نمی‌رسد.
یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسیلَهَ وَ جاهِدُوا فی‏ سَبیلِهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ. مائده۵، ۳۵
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: الْأَئِمَّهُ مِنْ وُلْدِ الْحُسَینِ ع، مَنْ أَطَاعَهُمْ‏ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ وَ مَنْ عَصَاهُمْ فَقَدْ عَصَی اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ، هُمُ الْعُرْوَهُ الْوُثْقَی وَ هُمُ الْوَسِیلَهُ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ. عیون اخبار الرضا علیه‌السلام، ج۲، ص۵۸

پیامبر اکرم نیز خداوند را به حق امیرالمؤمنین قسم داد: اللهم بحق علی عندک اغفر لعلی فقلت یا رسول الله ما هذا فقال أ واحد أکرم منک علیه فأستشفع‏ به‏ إلیه‏. شرح نهج البلاغه، ابن‌ابی‌الحدید، ج۲۰، ص۳۱۶

  • کمک‌گرفتن از نماز
    قرآن: اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ… بقره۲/ ۴۵ و ۱۵۳
    برای مقابله با همۀ مشکلات و رذایل اخلاقی، به نماز اول وقت متوسل شوید.
  • تقوا و اجتناب از گناه
    مراحل خودسازی: یقظه، توبه، تقوا، تخلیه، تحلیه، تجلیه.
  • بی‌اعتنایی (مهم‌ترین راه)
    وسواسی باید برای مبارزه منفی یا همان بی‌اعتنایی تلاش کند.
    امام باقر علیه‌السلام: إِذَا کَثُرَ عَلَیکَ‏ السَّهْوُ فَامْضِ فِی صَلَاتِکَ فَإِنَّهُ یوشِکُ أَنْ یدَعَکَ إِنَّمَا هُوَ مِنَ الشَّیطَانِ. کافی، ج۳، ص۳۵۹

زراره و ابابصیر: به حضرت عرض کردیم: شخصی در نمازش شک می‌کند … حضرت: شیطان خبیث را به شکستن نمازتان عادت ندهید، چون او را بر این کار حریص می‌کنید، فَإِنَّ الشَّیطَانَ خَبِیثٌ یعْتَادُ لِمَا عُوِّدَ فَلْیمْضِ‏ أَحَدُکُمْ‏ فِی الْوَهْمِ وَ لَا یکْثِرَنَّ نَقْضَ الصَّلَاهِ فَإِنَّهُ إِذَا فَعَلَ ذَلِکَ مَرَّاتٍ لَمْ یعُدْ إِلَیهِ الشَّکُّ، سپس حضرت فرمود: إِنَّمَا یرِیدُ الْخَبِیثُ أَنْ یطَاعَ فَإِذَا عُصِی لَمْ یعُدْ إِلَی أَحَدِکُمْ. کافی، ج۳، ص۳۵۸

عروهالوثقی، ج۱، ص۱۵۱: لا اعتبار بعلم الوسواسی فی الطهاره و النجاسه.

امیرالمؤمنین علیه‌السلام: مَا أُبَالِی أ بَوْلٌ‏ أَصَابَنِی‏ أوْ مَاءٌ إِذَا لَمْ أَعْلَمْ. من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۷۲

قاعده طهارت، بسیاری از امور را برای ما راحت کرده است. اسلام، این قواعد حلّ و طهارت و… را وضع کرده تا ما وسواسی نشویم.

شخصی آمد خدمت امام صادق علیه‌السلام و درباره خوردن پنیر سؤال کرد. حضرت فهمیدند که او وسواسی است. به غلامشان پولی دادند و فرمودند: برو پنیر بخر. غلام هم پنیر خرید و آورد و حضرت از آن خوردند. دوباره شخص از پنیر پرسید! حضرت: أَ وَ لَمْ تَرَنِی أَکَلْتُهُ؟! قُلْتُ: بَلَی وَ لَکِنِّی أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْکَ، حضرت فرمودند: الآن حکم پنیر و غیر پنیر را برایت روشن می‌کنم، کُلُ‏ مَا کَانَ‏ فِیهِ‏ حَلَالٌ‏ وَ حَرَامٌ فَهُوَ لَکَ حَلَالٌ حَتَّی تَعْرِفَ الْحَرَامَ بِعَینِهِ فَتَدَعَهُ‏. کافی، ج۶، ص۳۳۹

شخصی به امام صادق علیه‌السلام عرض کرد: از دماغم خون آمد و نمی‌دانم به لباسم ریخته یا نه؟ حضرت: یقینت را با شکّ از بین مبر؛ پرسید: لازم است تفحّص کنم؟ حضرت: لازم نیست.

وقتی دین، احتمال طهارت را کافی می‌داند، دیگر وسواس چه معنی دارد؟! پیامبر: بَعَثَنِی‏ بِالْحَنِیفِیهِ السَّهْلَهِ السَّمْحَهِ

  •  انتخاب الگو
    شخص وسواسی باید یک الگو (مثلا: شوهر یا مادر یا عرف جامعه) انتخاب کند و هرچه آن الگو گفت، تسلیم باشد. چون وسواسی، غیرمتعارف است و باید متعارف شود.

وسواسی حق ندارد از ۲ یا ۳ نفر مسائلش را بپرسد، یا حتی به رساله مراجعه کند! فقط باید از یک نفر مسأله‌دان بپرسد و به او بگوید که من وسواسی‌ام؛ مثل مریضی که پیش دکتر می‌رود، باید پزشک را از حالات خود مطلع کند. یا حدّاقل اگر باور ندارد که وسواسی است، بگوید من محتاطم و زیاد احتیاط می‌کنم.

  • تلقین
    وسواسی باید مکرر با خود حرف بزند و بگوید: من وسواسی‌ام و این درد بزرگی است، باید آنرا درمان کنم، باید لجبازی را کنار بگذارم، وسواس از شیطان است و… . این تلقین‌ها، کار او را در مرحلۀ عمل، آسان‌تر می‌کند.
  • مراقبه (مهم‌ترین راه)
    مراقبه سه مرحله دارد:
    الف) مشارطه: هر روز صبح با خودش شرط کند که امروز از شیطان درونش تبعیت نکند و به وسوسه‌های او بی‌اعتنا باشد؛
    ب) در طول روز، مراقب خود باشد که به آن شرط وفادار بماند و اگر خلاف عهدش عمل کرد، سریع توبه کند؛
    ج) شب‌هنگام، محاسبه کند که زمین خورده یا خیر.

امام کاظم علیه‌السلام: لَیسَ مِنَّا مَنْ لَمْ‏ یحَاسِبْ‏ نَفْسَهُ‏ فِی کُلِّ یوْمٍ فَإِنْ عَمِلَ حَسَناً اسْتَزَادَ اللَّهَ وَ إِنْ عَمِلَ سَیئاً اسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنْهُ وَ تَابَ إِلَیهِ. کافی، ج۲، ص۴۵۳

نسخه استاد تبریزیان برای درمان وسواس

وسواس از دیدگاه طب سنتی, ریشه در سودا دارد و برخی از راهکارهای درمان وسواس از این قرار است:

  1. زیاد به‌یاد خدا بودن، مخصوصا اهمیت‌دادن به نماز اول وقت؛
  2. به یاد مرگ بودن؛
  3. مسواک‌زدن؛
  4. شستن سر با سدر؛
  5. حنا گذاشتن به سر؛
  6. استفاده از داروهای سودابر و تقویت عصب و مفرح؛
  7. هلیله سیاه را آسیاب و با عسل خمیر کنید و روزی یک قاشق مرباخوری مصرف کنید.

منبع: راهکارهای عملی درمان وسواس؛ سایت طب اسلامی

950515

نوشته‌های هم‌سو

پاسخ دهید